Adım Adım Amasya

Antik İzler Rotası · 12. durak

Amasya Müzesi

Bu rotada gezdiğiniz yapıların kapıları, pencereleri ve sakinleri burada. Müzenin kendisi de bir sergi parçası sayılır: üç kez yer değiştirdi.

1925'ten beri Arkeoloji müzesi 8 mumya
Büyük kemerli eyvan biçimli türbe; eyvan açıklığı kısmen örülmüş, ortada küçük bir kapı; önde boş bir havuz ve oynayan çocuklar
Bu müze binası değil — müzenin bahçesindeki Sultan Mesud Türbesi.1 Mumyalar 1977'den 2012'ye kadar tam bu yapının içinde durdu.1 TTK Arşivi (Kültürel Miras Boyutuyla Amasya, Fotoğraf-21). Arşivde bugünkü müze binasının fotoğrafı bulunamadı.

📜 Belgeler ne diyor?

Müzenin resmî adı Amasya Arkeoloji Müzesi'dir. Koleksiyonunda Kalkolitik Çağ'dan itibaren Tunç Çağı, Hitit, Frig, Urartu, İskit, Pers, Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait eserler sergilenir.1

Müze 1977'de bugünkü modern binasına taşınmış, 1980'de ziyarete açılmıştır.1

Amasya'da en fazla ziyaret edilen müzelerden biridir. Kaynak sebebini de yazıyor: ziyaret edilecek eser sayısının fazla olması — ve özellikle mumyaların ziyaretçilerde merak uyandırması.1

Müze üç kez taşındı

İlginç olan şu: Amasya müzesi önce bu rotadaki yapıların içindeydi.

Yani 1962-1977 arasında Gökmedrese'yi gezen biri aslında müzeyi geziyordu. Bugün ise Gökmedrese'nin cami kapısı müzenin ikinci katında sergileniyor.1 Yapı ile içindekiler yer değiştirmiş.

Nerede ne var?

Birinci kat

1

  • Sikkeler
  • Kadın takıları
  • Öğütme aletleri
  • Masklar, kandiller
  • Fırtına tanrısı Teşup heykeli
  • Mühürler
  • Mezar tipleri

İkinci kat

2

Bahçe

🌳

  • Helenistik, Hitit, Roma, Bizans, İlhanlı, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait taş eserler
  • Sultan Mesud Türbesi

Bu liste kaynaktan olduğu gibi alınmıştır.1 Müze düzeni zaman içinde değişebilir; gittiğinizde farklı bulabilirsiniz.

Sekiz mumya

İkinci kattaki mumyalar salonunda
sekiz Müslüman mumyası bulunur.1

  1. Amasya Emiri İşbuğa Nuyin
  2. Anadolu Nazırı Şehzade Cumudar
  3. İzzeddin Mehmet Pervane Bey, eşi ve çocukları

Mumyaların da kendi yolculuğu var. 1855'te, Fethiye Camii'nin mahzeninde bulunan iki mumya çıkarılarak Cumudar Türbesi'ndeki diğerlerinin yanına getirildi.1

Cumudar Türbesi, Burmalı Minare Camii'ne bitişiktir ve adını zaten Şehzade Cumudar'ın mumyasının burada tutulmasından almıştır.2

2002 incelemesinin sonucu: çocuklarda zatürre gibi solunum ve akciğer hastalıkları ile kemik büyümesini durduran ölümcül hastalık izlerine rastlanmıştır.1

Bu mumyalar meraklı bir gösteri nesnesi değil, insanlardır. Kim oldukları, aileleri ve çocuklarda hangi hastalıkların izlerinin bulunduğu biliniyor. Sayfa bunu böyle aktarıyor.

👁️ Tanıklar ne gördü?

1645 · Evliya Çelebi. Mumyaları müzeden çok önce görenlerden biri Evliya'dır. Burmalı Minare Camii için — onun deyişiyle “Mahkeme Camii”4 — şöyle yazar: Birçok mumyalanmış cesetler oldukları gibi bu camideki hücre içinde tabutlarında duruyor.5

1928 · Bir öğretmenin anısı. Yeni kurulan müzeyi düzenlemekle görevlendirilen genç öğretmen Tekin Tutak, Burmalı Minare'nin yanındaki kümbetin mahzeninde yatan, halkın “şehitler” dediği kurumuş cesetleri müzeye taşımayı teklif eder. Vali çekinir: Muhit mâlüm, bize tepki gösterirler. Genç öğretmen emindir: Beni severler, bir şey yapmazlar. Tutulan dört işçi “biz çarpılırız” diye mahzene girmez; iş, kışladan gelen askerlerle yapılır. Bedelini öğretmen öder: komşular annesine Doğura doğura gâvur bir evlat mı doğurdun? diye çıkışır, babası onu evlatlıktan reddeder.3

Bu bir anıdır; Tutak bunları 1962'de Süheyl Ünver'e anlatmıştı.3 Evliya'nın sözleri Ali Tuzcu'nun derlemesindeki Türkçe çeviriden aktarılmıştır.

Kaç kişi geliyor?

2009-2018 dönemine ait kayıtlardan uç değerler:1

ZiyaretçiYılKişi
Yerli — en çok2017112.766
Yerli — en az200955.176
Yabancı — en çok20114.857
Yabancı — en az20181.101

Bunlar 2018'de biten bir kayıt dizisinin uç değerleridir; bugünkü sayılar değildir.1

Rotayı burada kapat

Müzeyi rotanın sonuna koymamızın sebebi var: gezdiğiniz yapıların parçaları burada duruyor. İkinci katta Gökmedrese'nin cami kapısını, II. Bayezid Camii'nin pencere kanatlarını ve Mehmet Paşa Camii'nin kapısını arayın.1

Sonra bahçeye çıkın. Orada Sultan Mesud Türbesi var — mumyaların 1977'den 2012'ye kadar durduğu yer.1 Yani müzenin en ünlü eserleri, müzenin bahçesindeki bir başka eserin içinde otuz beş yıl geçirmiş.

Ve en son: kapılara bakın. Bu rotada gördüğünüz camilerin kapıları artık yerlerinde değil. Onları buraya getirmek bir koruma kararıydı — ama yapıyı da eksiltti. Müze bu ikilemin kendisidir.

Oradayken şunlara bak

Künye

Resmî adı
Amasya Arkeoloji Müzesi1
Bugünkü bina
1977'de taşındı; 1980'de ziyarete açıldı1
Önceki yerleri
1925 II. Bayezid Külliyesi medresesi; 1962 Gökmedrese1
Koleksiyon
Kalkolitik Çağ'dan Osmanlı'ya1
Mumyalar
8 adet; 2012'den beri müzede, fanuslarda1
Bahçesinde
Sultan Mesud Türbesi ve yedi döneme ait taş eserler1
Konum
40.649486, 35.824748 — OpenStreetMap'ten doğrulandı
Kitapta
Bölümü yok — bu sayfa diğer kaynaklardan yazıldı

📍 Haritada aç 🚶 Google ile yol tarifi 🚶 Yandex ile yol tarifi

Kaynaklar

Bu sayfadaki her olgusal bilgi aşağıdaki kaynaklardan birine dayanır.

  1. Öznur Akgül, Tarihi Varlıkların Sürdürülebilir Turizm Açısından İncelenmesi: Amasya Şehri Örneği (Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020), 65-68. — Akgül, müzenin taşınma tarihleri için Amasya Valiliği'nin 2011 tarihli Amasya Şehir Rehberi'ne (89), 2002 incelemesi ve bulguları için Hüseyin Menç'in Tarih İçinde Amasya'sının 2014 baskısına (82) dayanır.
  2. Kültürel Miras Boyutuyla Amasya (Amasya: Amasya Üniversitesi, BAP Projesi SEB-BAP25-0233, 2026), 19. — “İlhanlılar Dönemi Amasya” bölümü; Cumudar Türbesi'nin adının kaynağı.
  3. Hüseyin Menç, Tarih İçinde Amasya (Amasya: Amasya Belediyesi, 2018), 93. — “Mumyaları Mahzenden Çıkarıp Müzeye Taşıyan Muallim Tekin” başlıklı yazı: Tekin Tutak'ın 1928 anısı; Süheyl Ünver'in 7 Mayıs 1962 tarihli notlarına dayanır.
  4. Ülkü Duman, Anadolu Selçukluları Devrinde Amasya Şehri (Niğde: Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2010), 38. — Evliya Çelebi'nin “Mahkeme Camii” dediği yapının Burmalı Minare Camii olduğu.
  5. Ali Tuzcu, Seyahatnâmelerde Amasya (Amasya: Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2007), 68-69. — Evliya Çelebi'nin camiler listesinde “Mahkeme Camii”.
Bu durağın kitapta bölümü yoktur. Kültürel Miras Boyutuyla Amasya'da Amasya Müzesi'ne ayrılmış bir bölüm yoktur; sayfa tamamen yukarıdaki diğer kaynaklardan yazılmıştır. Ziyaret saatleri, güncel sergi düzeni ve ziyaretçi sayıları için müzenin kendi duyurularına bakın.

Rotada devam et

Antik İzler · 12. durak / 12